Bölgenize Uygun Bahçe Bitkileri Seçme

Kısa cevap: Bir bitkinin bahçenizde tutup tutmayacağını üç şey belirler: kışın en soğuk gece, yazın en sıcak öğle ve toprağınızın su tutma davranışı. Bu üçünü ölçün, sonra bitki seçin. İklim bölgesine uygun bahçe bitkileri seçtiğinizde gübre, ilaç ve su masrafınız düşer; hasat artar. Yanlış seçim ise en iyi bakımla bile düzeltilmez.

Önce Kendi Bölgenizi Tanımlayın

Kitaplardaki bölge adları kabaca yol gösterir. Ama kararı veren, kapınızın önündeki mikro koşullardır. Şu beş veriyi bir kağıda yazın:

Son ilkbahar donu ve ilk sonbahar donu: Aradaki gün sayısı sizin gerçek yetiştirme sezonunuzdur. Komşu bahçelerden veya yerel tarım teşkilatından öğrenebilirsiniz.
Kışın gördüğünüz en düşük sıcaklık: Çok yıllık bitkiler ve meyve ağaçları için tek kritik sayı budur.
Yaz ortası en yüksek sıcaklık ve nem: 35 derece üstü kuru sıcak ile aynı sıcaklıkta nemli hava tamamen farklı hastalık tabloları üretir.
Yıllık yağış ve yağışın dağılımı: Yazın hiç yağmıyorsa sulama zorunlu, bitki seçimi de kuraklığa dayanıklı olmalı.
Günlük güneşlenme: Yaz ortasında bahçenizin en verimli köşesi kaç saat direkt güneş alıyor?

Türkiye'de Kaba Bölge Karakterleri

Genel eğilimler şöyle. Kendi mahallenizin verisiyle mutlaka çapraz kontrol edin.

Bölge tipi	Ana zorluk	Rahat yetişenler
Akdeniz / Ege kıyısı	Yaz kuraklığı, sıcak stresi	Biber, patlıcan, bamya, kabak, incir, nar, zeytin, asma, çilek
Karadeniz kıyısı	Yüksek nem, mantar hastalıkları	Fasulye, lahanagiller, marul, ıspanak, fındık, kivi, yaban mersini
Marmara	Değişken ilkbahar, ani donlar	Domates, salatalık, ayva, elma, erik, dut
İç Anadolu	Kısa sezon, gece-gündüz farkı, kireçli toprak	Kuru fasulye, patates, soğan, kabak, vişne, elma, armut
Doğu Anadolu / yüksek rakım	Uzun ve şiddetli kış	Lahana, pancar, havuç, patates, soğuğa dayanıklı elma çeşitleri
Güneydoğu	Aşırı sıcak, buharlaşma	Nohut, bamya, karpuz, susam, antep fıstığı, nar

Toprak Bitki Listenizi Yarıya İndirir

İklim uygun olsa da toprak uymazsa iş yürümez. Basit testler yeterli:

Elde yuvarlama: Nemli toprak sosis gibi şekil alıp kırılmıyorsa killi, hemen dağılıyorsa kumlu.
Çukur testi: 30 cm çukur açın, su doldurun. Su 4 saatte gitmiyorsa drenaj sorunu var. Böyle yerde şeftali, kayısı ve lavanta yaşamaz; erik, ayva ve nane tolere eder.
pH: Basit test kitiyle bakın. Kireçli, yüksek pH'lı topraklarda yaban mersini ve ortanca ısrar etmeyin. Nötre yakın toprakta çoğu sebze mutlu.

Toprak yapısını iyileştirme, harç hazırlama ve kompost karıştırma detayları için toprak hazırlığı ve evde kompost üretimi konularına ayrıca bakın. Ağır killi toprakta yükseltilmiş yatak kurmak, bölge dezavantajını kapatmanın en hızlı yoludur.

Mikro İklimi Lehinize Kullanın

Aynı bahçede birkaç farklı iklim vardır. Farkı öğrenirseniz bölgenizin sınırını biraz zorlayabilirsiniz.

Güneye bakan taş veya beton duvarın önü en sıcak nokta. Limon, biber, incir için ideal.
Çukur alanlar soğuk havayı biriktirir. Don en çok orada vurur; erken çiçek açan ağacı oraya dikmeyin.
Rüzgar alan yönde çit veya çalı sırası kurun. Rüzgar kırıcı, etkili sıcaklığı hissedilir biçimde yükseltir.
Kuzey yönü serin ve gölgeli. Yaz ortasında marul, roka, maydanoz için avantaj.
Balkon ve teras saksıları toprak sıcaklığını hızlı değiştirir; sınırlı alan bahçeciliğinde kök bölgesini yalıtın.

Seçim Sırasında Uygulanacak Sıra

Çok yıllıklardan başlayın. Ağaç ve asma en riskli yatırım. Bunları kesinlikle bölgeye uygun seçin, deneme yapmayın.
Sezon uzunluğunuza göre çeşit seçin. Etikette "olgunlaşma 90 gün" yazıyorsa ve sezonunuz 100 gün ise geç kalırsınız. Kısa sezonda erkenci çeşit alın.
Yerel çeşitleri ön sıraya koyun. Bölgede uzun süredir yetiştirilen çeşitler o hastalık baskısına ve o suya alışmıştır.
Yerel fidancıdan alın. Uzak iklimde yetişmiş fidan, dikimden sonra uzun süre şaşkın kalır.
Her yıl bir deneme köşesi bırakın. Bahçenin yüzde onu deneysel olsun, kalanı garanti bitkiler.

Sık Yapılan Hatalar

Kataloğa bakıp iklimi hiç sormamak.
Kuraklığa dayanıklı bitkiyi sulama hattının içine dikmek; kök çürüklüğü kaçınılmaz