Evde Kompost Üretimi ve Kullanımı

Kısa cevap: Kompost, mutfak ve bahçe atıklarının kontrollü şekilde çürütülmesiyle elde edilen koyu renkli, topraklı kokan bir organik maddedir. Ev bahçesinde kompost yapımı için tek gereken bir köşe, biraz atık ve düzenli havalandırmadır. Karbon açısından zengin kuru malzeme (kuru yaprak, karton) ile azot açısından zengin yeşil malzemeyi (sebze kabukları, çim) yaklaşık 2-3 hacim kuru, 1 hacim yeşil oranında karıştırın, nemli tutun, 10-15 günde bir karıştırın. 2-6 ay içinde kullanıma hazır gübreniz olur.

Kompost Neden Ev Bahçesinin En Kârlı İşi?

Torba gübre ve hazır toprak her sezon para götürür. Kompost bunun çoğunu bedava karşılar.

• Maliyet düşer: Fide harcı, üst gübre ve toprak iyileştirici tek üründen çıkar.
• Toprak yapısı iyileşir: Killi toprak gevşer, kumlu toprak su tutar.
• Su tüketimi azalır: Organik madde nem tutar, sulama aralığı açılır.
• Atık azalır: Mutfaktan çıkan çöpün önemli bir kısmı bahçeye döner.
• Bitki daha dirençli olur: Canlı toprak, hastalık ve zararlı baskısını hafifletir.

Komposta Ne Girer, Ne Girmez?

Soğan kabuğu ve narenciye kabuğunu az miktarda kullanın. Çok fazlası solucanları kaçırır ve asitliği artırır.

Kompost Yerini ve Kabını Seçmek

Nereye kurulur?

• Yarı gölge, rüzgârdan korunaklı bir köşe ideal.
• Doğrudan toprak üzerine kurun; solucanlar ve mikroorganizmalar aşağıdan gelsin.
• Mutfağa yakın olsun. Uzak kompost kullanılmaz.
• Çukur yerlerden kaçının; su birikirse yığın kokar.

Hangi kap?

• Açık yığın: En ucuzu. 1x1 metre alan yeter. Büyük bahçeler için uygun.
• Ahşap palet kasa: Üç paletle kolayca kurulur, havalanması iyidir.
• Plastik kompost kovası: Küçük bahçe ve düzenli görünüm isteyenler için.
• Döner varil: Karıştırması kolay, hızlı sonuç verir; hacmi sınırlıdır.
• Solucan kompostu (vermikompost): Balkon ve veranda için en pratik yol. Kokusuz çalışır.

Adım Adım Kompost Kurulumu

1. Taban katmanı: En alta 10-15 cm ince dal, saman veya kalın gövde koyun. Hava alt taraftan girsin.
2. Katmanlama: Bir kat yeşil, üstüne iki kat kahverengi. Yeşil malzemeyi asla kalın kat yapmayın; sıkışıp kokar.
3. Aşılama: Her katın arasına bir kürek bahçe toprağı veya eski kompost serpin. Mikroorganizma başlatıcısı olur.
4. Nemlendirme: Islak sünger kıvamı hedeftir. Sıkınca birkaç damla su gelmeli, akmamalı.
5. Örtme: Üstünü karton, saman veya kapakla kapatın. Yağmur yığını yıkamasın, güneş kurutmasın.
6. Havalandırma: İlk ay haftada bir, sonra 10-15 günde bir dip yukarı gelecek şekilde karıştırın.

Malzemeleri iri bırakmayın. Kabaca doğranmış atık, bütün atığa göre iki kat hızlı ayrışır.

Sıcak ve Soğuk Yöntem Arasındaki Fark

• Sıcak kompost: Yığını bir seferde en az 1 metreküp kurarsınız. İç sıcaklık yükselir, yabancı ot tohumları ve birçok patojen ölür. Sık karıştırmak gerekir. 6-10 haftada olur.
• Soğuk kompost: Atığı biriktikçe eklersiniz. Emek az, süre uzun: 6-12 ay. Yabancı ot tohumu canlı kalabilir.

Ev bahçesinde çoğu kişi soğuk yöntemle başlar. İki bölmeli sistem işi kolaylaştırır: bir bölme dinlenirken diğerine atık eklersiniz.

Kompost Ne Zaman Hazır?

• Renk koyu kahve-siyah.
• Koku orman toprağı gibi; ekşi veya çürük koku yok.
• Başlangıç malzemeleri tanınmıyor (çubuk ve yumurta kabuğu hariç).
• Isınma bitmiş, hacim yarıya inmiş.

Emin değilseniz test edin: bir saksıya kompost koyup tere veya turp tohumu ekin. Çimlenme zayıfsa kompost henüz olgunlaşmamıştır, 3-4 hafta daha bekletin.

Nasıl Kullanılır?

• Sebze yatağına: Sezon başında 2-3 cm serpin, üst 10 cm ile karıştırın.
• Malç olarak: Bitki diplerine 2 cm serin, gövdeye değdirmeyin.
• Fide harcı: Elenmiş komposttan 1 ölçü, torf/hindistan cevizi lifinden 1 ölçü, perlitten